اوردنچر دندان چیست؟
اوردنچر نوعی پروتز دندانی متحرک است که روی دندانهای باقیمانده، ریشه دندان یا ایمپلنتهای دندانی قرار میگیرد. برخلاف دست دندانهای معمولی که فقط روی لثه قرار دارند، اوردنچر از پایههای نگهدارنده استفاده میکند و به همین دلیل ثبات بیشتری در دهان دارد. این ویژگی باعث میشود فرد هنگام غذا خوردن یا صحبت کردن احساس راحتی بیشتری داشته باشد.
در این روش، پایههای ایمپلنت یا ریشههای دندان مانند تکیهگاه عمل میکنند و پروتز روی آنها قرار میگیرد. این ساختار باعث میشود فشار وارد شده هنگام جویدن بهتر در فک توزیع شود و در نتیجه عملکرد دهان طبیعیتر باشد. همچنین نگه داشتن برخی ریشههای دندان میتواند به حفظ استخوان فک و جلوگیری از تحلیل آن کمک کند.
به همین دلیل اوردنچر در بسیاری از موارد نسبت به دست دندانهای معمولی گزینهای پایدارتر و راحتتر محسوب میشود.
انواع اوردنچر دندان
اوردنچرها بر اساس نوع پایهای که از آن برای نگهداری پروتز استفاده میشود به چند دسته مختلف تقسیم میشوند. انتخاب نوع مناسب به شرایط دندانها، وضعیت استخوان فک و نظر دندانپزشک بستگی دارد.
“Overdentures are removable prostheses that are placed over remaining natural teeth, tooth roots, or dental implants, helping to improve the stability and retention of the prosthesis. These prostheses help preserve the jawbone and are divided into two main types: tooth-supported overdentures and implant-supported overdentures, which utilize various attachment systems.”
« اوردنچرها پروتزهای متحرکی هستند که روی دندانهای طبیعی باقیمانده، ریشه دندان یا ایمپلنتهای دندانی قرار میگیرند و به پایداری و نگهداری پروتز کمک میکنند. این پروتزها به حفظ استخوان فک کمک کرده و به دو نوع اصلی تقسیم میشوند: اوردنچرهای متکی بر دندان و اوردنچرهای متکی بر ایمپلنت، که از سیستمهای اتصال متنوعی بهره میبرند.»
منبع : Wikipedia
اوردنچر متکی بر ایمپلنت
یکی از رایجترین انواع اوردنچر، نوعی است که روی ایمپلنتهای دندانی قرار میگیرد. در این روش چند ایمپلنت در استخوان فک قرار داده میشود و پروتز به وسیله اتصالات مخصوص روی این ایمپلنتها ثابت میشود. این سیستم باعث میشود دندان مصنوعی حرکت کمتری داشته باشد و فرد بتواند با اطمینان بیشتری از آن استفاده کند.
اوردنچرهای ایمپلنتی معمولاً با استفاده از چند ایمپلنت ساخته میشوند تا پایداری کافی ایجاد شود. در بسیاری از موارد برای فک پایین از دو ایمپلنت استفاده میشود، اما در فک بالا ممکن است به تعداد بیشتری ایمپلنت نیاز باشد تا ثبات مناسب فراهم شود.
این نوع اوردنچر به دلیل اتصال مستقیم به ایمپلنتها میتواند باعث افزایش قدرت جویدن و راحتی بیشتر در استفاده روزانه شود.
اوردنچر متکی بر ریشه دندان
در برخی موارد ممکن است چند دندان طبیعی هنوز در فک باقی مانده باشند. در چنین شرایطی میتوان از ریشه این دندانها به عنوان پایه برای نگهداری اوردنچر استفاده کرد. در این روش دندانهای باقیمانده معمولاً درمان ریشه میشوند و سپس پروتز روی آنها قرار میگیرد.
استفاده از ریشه دندانها به عنوان پایه میتواند به حفظ استخوان فک کمک کند. زمانی که ریشه دندان در فک باقی بماند، استخوان اطراف آن کمتر دچار تحلیل میشود و همین موضوع باعث ثبات بیشتر پروتز میشود.
این نوع اوردنچر معمولاً برای بیمارانی مناسب است که هنوز چند دندان سالم در فک دارند و میتوان از آنها برای نگهداری پروتز استفاده کرد.
اوردنچر ثابت متکی بر ایمپلنت
در برخی موارد اوردنچر بهگونهای طراحی میشود که به صورت ثابت روی ایمپلنتها قرار گیرد. در این حالت پروتز با پیچ یا اتصالات مخصوص روی ایمپلنتها ثابت میشود و بیمار نمیتواند آن را به راحتی از دهان خارج کند.
در این نوع درمان، برداشتن پروتز تنها توسط دندانپزشک انجام میشود. این روش معمولاً ثبات بسیار بالایی ایجاد میکند و برای افرادی که به دنبال دندانهایی با حرکت کمتر هستند گزینه مناسبی محسوب میشود.
انواع سیستم اتصال در اوردنچر
اوردنچرها علاوه بر نوع پایه، از نظر سیستم اتصال نیز در چند نوع مختلف ساخته میشوند. این اتصالات نقش مهمی در نگه داشتن پروتز و میزان ثبات آن دارند.
اتصال توپی (Ball Attachment)
در این روش یک اتصال فلزی به شکل توپ روی ایمپلنت یا ریشه دندان قرار میگیرد و بخش مربوط به آن در داخل پروتز تعبیه میشود. این سیستم باعث میشود پروتز بهطور محکم روی پایه قرار گیرد و در عین حال امکان جدا کردن آن برای تمیز کردن وجود داشته باشد.
اتصال میلهای (Bar Attachment)
در این سیستم چند ایمپلنت به وسیله یک میله فلزی به هم متصل میشوند و پروتز روی این میله قرار میگیرد. این نوع اتصال معمولاً ثبات بیشتری ایجاد میکند و برای بیمارانی که چند ایمپلنت دارند مناسب است.
اتصال مغناطیسی
در برخی موارد از سیستمهای مغناطیسی برای اتصال پروتز به پایهها استفاده میشود. این نوع اتصال میتواند قرار دادن و برداشتن پروتز را آسانتر کند.
مزایای استفاده از اوردنچر
اوردنچر نسبت به دست دندانهای معمولی مزایای قابل توجهی دارد. یکی از مهمترین این مزایا ثبات بیشتر پروتز در دهان است. اتصال پروتز به ایمپلنت یا ریشه دندان باعث میشود هنگام صحبت کردن یا غذا خوردن حرکت کمتری داشته باشد.
علاوه بر این، اوردنچر میتواند به بهبود توانایی جویدن کمک کند. ثبات بیشتر پروتز باعث میشود فشار غذا بهتر توزیع شود و فرد بتواند راحتتر غذا بخورد.
از دیگر مزایای این روش میتوان به حفظ استخوان فک اشاره کرد. وجود پایههایی مانند ایمپلنت یا ریشه دندان باعث میشود استخوان فک کمتر دچار تحلیل شود و ساختار صورت بهتر حفظ گردد.
چه افرادی گزینه مناسبی برای اوردنچر هستند؟
اوردنچر معمولاً برای افرادی مناسب است که بخش زیادی از دندانهای خود را از دست دادهاند اما هنوز شرایط لازم برای استفاده از ایمپلنت یا حفظ برخی ریشههای دندان وجود دارد.
این روش میتواند برای افرادی که از دست دندانهای معمولی رضایت ندارند نیز گزینه مناسبی باشد، زیرا ثبات بیشتری در دهان ایجاد میکند. با این حال قبل از انجام درمان، وضعیت سلامت لثهها و استخوان فک باید توسط دندانپزشک بررسی شود.
جمعبندی
اوردنچر یکی از روشهای پیشرفته برای جایگزینی دندانهای از دست رفته است که نسبت به دست دندانهای معمولی ثبات و راحتی بیشتری دارد. این نوع پروتز میتواند روی ایمپلنتهای دندانی یا ریشههای باقیمانده دندان قرار گیرد و با استفاده از سیستمهای اتصال مختلف در جای خود ثابت شود.
انتخاب نوع مناسب اوردنچر به شرایط دهان، تعداد دندانهای باقیمانده و نظر دندانپزشک بستگی دارد. با انتخاب روش مناسب و رعایت مراقبتهای لازم، اوردنچر میتواند به بهبود عملکرد دهان و افزایش کیفیت زندگی بیماران کمک کند.
سیستمهای اتصال رایج در اُوردنچرها عبارتند از:
- اتصالات میلهای (Stud Attachments): مانند اتصالات توپی یا لوکیتور، که از مکانیزم نر و ماده برای نگهداری استفاده میکنند.
اتصالات میلهای (Bar Attachments): یک میله فلزی ایمپلنتها را به هم متصل میکند و اُوردنچر روی آن قفل میشود.
اتصالات مغناطیسی (Magnetic Attachments): از آهنرباهای جاسازیشده در اُوردنچر و ساختار پشتیبان استفاده میکنند.
اتصالات تلسکوپی (Telescopic Attachments): شامل سیستم تاج دوگانه است که در آن یک کلاهک اولیه روی پایه چسبانده میشود و کلاهک ثانویه در داخل اُوردنچر قرار میگیرد.
اوردنچرهای پشتیبانیشده توسط ایمپلنت پایداری بهتری دارند، کارایی جویدن را افزایش میدهند و با کاهش تحلیل استخوان به حفظ استخوان فک کمک میکنند. همچنین، راحتی و اعتماد به نفس بیشتری نسبت به دستدندانهای سنتی فراهم میکنند.
اگرچه اُوردنچرهای سنتی قابل برداشت هستند، اما اُوردنچرهای ثابت پشتیبانیشده توسط ایمپلنت (که به عنوان پروتزهای هیبریدی نیز شناخته میشوند) به طور دائمی به ایمپلنتها متصل میشوند و تنها توسط دندانپزشک قابل برداشت هستند.
برای اُوردنچرهای فک پایین (ماندیبولار)، معمولاً دو ایمپلنت کافی است. برای اُوردنچرهای فک بالا (ماگزیلا)، معمولاً از چهار ایمپلنت برای تأمین پشتیبانی و پایداری مناسب استفاده میشود.